దేశంలో ఉన్న ఎన్నో సమస్యలకు సైన్స్, సృజనాత్మకతల సమర్థ మేళవింపుతో మంచి పరిష్కారాలు పరిష్కారాలు. అయితే శాస్త్రవేత్తలు రూపొందించినవే కాదు, గ్రామీణ గ్రామీణ స్థాయిలో ఖర్చుతో కూడుకున్న కూడుకున్న, కేవలం అవసరానికి తగ్గ సృజనాత్మక పరిష్కారాలూ మనదగ్గర. వీటన్నింటినీ సాధారణ ప్రజలు వారి అవసరానికి తగ్గట్టు అభివృద్ధి. మరి ఈ అట్టడుగు స్థాయి పరిష్కారాలూ, డీప్ టెక్ వంటి అత్యాధునిక పరిష్కారాలూ వేర్వేరుగా వేర్వేరుగా? ఈ రెండింటినీ రెండింటినీ? ఈ కీలకమైన ప్రశ్నకు సమాధానం వెతికేందుకు ఒక ప్రయత్నం. ఢిల్లీలో జరిగిన ‘పీపుల్స్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇన్నొవేషన్స్’.
భారత్ కేవలం 140 కోట్ల జనాభా ఉన్న దేశం మాత్రమే కాదు కాదు, సవాలక్ష సమస్యలతో కూడినది. సైన్స్, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పరిజ్ఞానం, సృజనాత్మకతల సమర్థ మేళవింపు, వినియోగాలతో ఈ సమస్యలకు పరిష్కారాలు కను క్కోవచ్చు. కూడు, గూడు, ఆరోగ్యం, ఆరోగ్యం, స్వచ్ఛమైన, నీరు, నీరు, సమాచార సమాచార, విద్యుత్తు, విద్యుత్తు, వ్యవసాయం, వ్యవసాయం వంటి అనేక అంశాలకు సంబంధించిన సమస్యలకు అవ అవ. అలాగని వీటికి పరిష్కారాలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలు అస్సలు లేవని. ఉన్నవి అందరికీ అందుబాటులో లేవు లేవు, లేదా భరించ గలిగే స్థాయిలో. ఈ రెండు సాధ్యమైనా అవి అంత సుస్థిరమైనవి.
ఒకవైపు మనకు సాంకేతిక సాంకేతిక పరిజ్ఞాన ఆధారిత పరిష్కారం వచ్చు వచ్చు కానీ కానీ, కొత్త పరికరాలు, పరిష్కారాలన్నీ ఆధునిక టెక్నాలజీలతో. ఇప్పుడేమో అన్నింటికీ ‘డీప్ టెక్’ అన్నది అన్నది. ఇవన్నీ ఇంజినీరింగ్ ఇంజినీరింగ్ రంగంలోని వేర్వేరు శాఖల్లో వచ్చిన మార్పుల ఆధారంగా ఆధారంగా. డీప్ టెక్ అన్నా అది కృత్రిమ మేధ మేధ మేధ, మెషీన్ మెషీన్, ఇంటర్నెట్, ఆఫ్, థింగ్స్, హ్యాప్టిక్స్, రోబోటిక్స్, బ్లాక్చెయిన్, బిగ్ బిగ్ వంటి ఎదుగుతున్న ఇంజినీరింగ్ రంగ సాంకేతిక.
ఇంకోవైపు … గ్రామీణ స్థాయిలో స్థాయిలో అతితక్కువ ఖర్చుతో కున్న కున్న, కేవలం అవసరానికి తగ్గ సృజనాత్మక పరిష్కారాలూ పరిష్కారాలూ. వీటన్నింటినీ శాస్త్రవేత్తలు కాకుండా … స్థానిక సమస్యలకు సాధారణ ప్రజలు అభివృద్ధి చేసిన. ప్రశ్న ఏమిటంటే … ఈ అట్టడుగు అట్టడుగు స్థాయి … డీప్ డీప్ టెక్ వంటి అత్యాధునిక పరి పరి … వేర్వేరుగా వేర్వేరుగా? రెండూ కలిసి పనిచేయగల స్థితి స్థితి?
ఈ కీలకమైన ప్రశ్నకు ప్రశ్నకు సమాధానం ఇప్పుడిప్పుడే ఒక ప్రయత్నం. బెంగళూరు కేంద్రంగా కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న టెక్నాలజీ ఇన్క్యుబేటర్ ‘సెంటర్ ఫర్ సెల్యూలార్ సెల్యూలార్ అండ్ ప్లాట్ఫామ్స్’; ప్రొఫెసర్ అనిల్ గుప్తా గుప్తా స్థాపించిన ‘గ్రాస్రూట్ ఇన్నొవేషన్స్ అగ్మెంటేషన్ నెట్వర్క్’ (జీఐఏఎన్) సంయుక్తంగా సంయుక్తంగా ఇటీవల చేసిన ‘పీపుల్స్ పీపుల్స్ ఫెస్టివల్ ఇన్నొవేషన్స్’ ఇందుకు. అట్టడుగు స్థాయి సృజనాత్మక ఆవిష్కరణలు ఆవిష్కరణలు, శాస్త్రాధారిత ఆవిష్కరణలు రెండింటినీ ప్రదర్శించడం దీని ప్రధాన. ఈ క్రమంలో ఇరు ఇరు పక్షాలు నుంచి నుంచి ఇంకొకరు నేర్చుకునేందుకు, సామాజిక అవసరాల కోసం పరస్పర సహకారంతో కృషి చేసేందుకు అవకాశం కూడా ఇందులో ఇందులో.
) చెట్టాపట్టాలేసుకుని తిరగడం.
ఇలాంటి వేదికలు ఇరు ఇరు పక్షాల అంతరాన్ని తగ్గించేందుకు బాగా. ఒక వర్గం టెక్నాలజీ టెక్నాలజీ సంస్థలు, ఇన్క్యుబేటర్స్, ఇన్క్యుబేటర్స్, వెంచర్ క్యాపిటల్ ఫండింగ్ వంటి అధికారిక సంస్థల నుంచి వచ్చే ఆవిష్కరణలు ఒక వర్గంగా వర్గంగా ఉంటే … అట్టగు వర్గాల సృజనశీలుర సృజనశీలుర సామాజిక, విద్య, ఆర్థిక నేపథ్యం వేర్వేరుగా. తమ ఆవిష్కరణలను ఆవిష్కరణలను, పరీక్షించే, నిర్ధారించే ఏర్పాట్లు వీరి వద్ద అస్సలు. చాలామంది పాఠశాల విద్య కూడా పూర్తి చేసి. అయితే ఇవి వాస్తవికంగా. బాగా అవసరం అనుకున్న సమస్యలకు పరిష్కారాలుగా. తగిన సాంకేతిక పరిజ్ఞాన పరిజ్ఞాన సహకారంతో వీటిని మరింత తీసుకు వెళ్లాల్సిన వెళ్లాల్సిన.
కొన్నేళ్లుగా అట్టడుగు వర్గ సృజనశీలురకు జీఐఏఎన్ వంటి సంస్థలు సహాయ సహాయ, సహకారాలు.
ఉదాహరణకు ధరమ్వీర్ కంబోజ్ కంబోజ్ ఫుడ్ ప్రాసెసర్ ఇప్పుడు మంది ఔత్సాహిక ఔత్సాహిక. వారు మరింత మరింత మందికి ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడంతోపాటు కోట్లలో ఆదాయమూ ఆదాయమూ. అంతేకాదు … ఈ ఫుడ్ ప్రాసెసర్ ఇప్పుడు ఆఫ్రికా ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా దేశాలకు ఎగుమతి అవుతోంది. ఒకప్పుడు ఢిల్లీ వీధుల్లో వీధుల్లో రిక్షా తొక్కిన ధరమ్వీర్ ఇప్పుడు ఈ స్థాయికి చేరడం నిజంగానే. బంకమట్టితో చేసిన చేసిన ఫ్రిడ్జ్లాంటి పరికరం ‘మిట్టీ మిట్టీ’ కూడా కూడా ఓ గ్రాస్రూట్ గ్రాస్రూట్. మార్కెట్లోనూ ఇది మంచి విజయం.
సామాజిక అవసరాలకు టెక్నాలజీ టెక్నాలజీ ఆసరా ..
సామాజిక అవసరాల కోసం సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించడం కొత్తేమీ. 1970. దేశంలోని సైన్స్ సైన్స్ అండ్ టెక్నా లజీ సంస్థలు గ్రామీణ పేదలకు చేసిందేమీ లేదన్న స్పృహ కలిగిన కలిగిన శాస్త్రవేత్తలు కొంతమంది పారిశ్రామికవేత్తలతో కొన్ని కార్య క్రమాలు. ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆఫ్ (బెంగళూరు) అధ్యాపకుడు అధ్యాపకుడు రెడ్డి రెడ్డి ‘అప్లికేషన్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ టు టు రూరల్ రూరల్’ (అస్త్ర) పేరుతో ఓ సంస్థను ఏర్పాటు. అధిక సామర్థ్యమున్న పొయ్యి ఒకదాన్ని ఏకేఎన్ రెడ్డి అభివృద్ధి. కర్ణాటకతోపాటు ఇతర రాష్ట్రాల రాష్ట్రాల గ్రామీణ ఈ టెక్నాలజీని అందుబాటులోకి.
1980 లలో రాజీవ్ రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం కూడా సామాజిక అవస రాల కోసం వాడకాన్ని వాడకాన్ని. రైల్వే రిజర్వేషన్ల కంప్యూటరీకరణ, గ్రామీణ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో డిజిటల్ ఎక్సేంచీజీలు ఎక్సేంచీజీలు, వాతావరణ వాతావరణ కోసం సూపర్ కంప్యూటర్ల వాడకం అప్పుడే. భారతీయుల సమస్యకు సమస్యకు టెక్నాలజీ ఆధారిత పరిష్కారానికి ‘సెంటర్ ఫర్ డెవలప్మెంట్ ఆఫ్ టెలిమాటిక్స్ టెలిమాటిక్స్’ (సీ – డాట్) ఓ అద్భుత అద్భుత. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో టెలిఫోన్ల సంఖ్య తక్కువగా ఉండటం ఉండటం, నెట్వర్క్ కూడా అంత బాగా లేకపోవడం. విదేశాల నుంచి నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న టెలిఫోన్ ఎక్సేంచీజీలను తూండటం దీనికి దీనికి. ఈ విదేశీ ఎక్సేంచీజీలు అధిక ఉష్ణో గ్రతలను గ్రతలను, ఎక్కువ కాల్స్ను తట్టుకునేలా డిజైన్. ఎయిర్ కండీషనర్ ఉంటేనే వీటిని ఏర్పాటు చేసుకునే పరిస్థితి. కాల్స్ సంఖ్య ఎక్కువైతే పని చేయడం. ఈ సమస్యలకు పరిష్కా పరిష్కా రంగా అతితక్కువ విద్యుత్తును ఉపయోగించుకునే సర్క్యూట్ల ద్వారా సీ సీ సీ డాట్ ఓ డిజిటల్ స్విచ్ను తయారు. ఫలితంగా బయటి ఉష్ణోగ్రతలు 45 డిగ్రీ సెల్సియస్ దాటినా టెలిఫోన్ ఎక్సేంచీజీలు నిరాఘాటంగా.
ఈ నేపథ్యంలో నేపథ్యంలో అసంఘటిత రంగంలో ఉన్న సృజనశీలురను వెలికితీసేందుకు అహ్మదాబాద్ ఐఐఎం అధ్యాపకుడు ప్రొఫెసర్ ప్రొఫెసర్ అనిల్ ఓ వినూత్నమైన కార్యక్రమాన్ని. 1990 లలో అట్ట డుగు డుగు వర్గాల అసలైన సృజనలను గుర్తించి, పరీక్షించి, నిర్ధారించడం. అంతేకాకుండా ఈ సృజనశీలురను సృజనశీలురను అధికారిక వ్యవస్థలో పనిచేస్తున్న శాస్త్రవేత్తలతో అనుసంధానించేందుకూ, తద్వారా తద్వారా వారి ఉత్పత్తులు, ఆవిష్కరణలను మరింత మెరుగు దుకూ ఏర్పాట్లు ఏర్పాట్లు చేశారు. ఇరవై ఏళ్లుగా వేల మంది సృజనశీలురలను సృజనశీలురలను గుర్తించడం … వారి ఆవిష్కరణలను వాణిజ్య స్థాయికి తీసుకురావడం తీసుకురావడం. ఇన్నొవేషన్ ఫెస్టివల్ కూడా కూడా సృజన శీలురలను టెక్నాలజీ ఆధారిత స్టార్టప్లతో అనుసంధానిస్తే మరింత ప్రయోజనకరంగా. ఏతావాతా … అడ్డంకులను బద్దలు కొట్టాల్సిన సమయమిది!
దినేశ్ దినేశ్. శర్మ, వ్యాసకర్త విజ్ఞానశాస్త్ర వ్యాఖ్యాత
(‘ద ట్రిబ్యూన్’ సౌజన్యంతో)