అంతర్జాతీయ
ఓయ్-జక్కీ మహేష్
సంవత్సరం ముగింపు 2025: 2025 సంవత్సరం అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఓ పెనుమార్పుగా నిలిచిపోయింది. సుదీర్ఘ కాలంగా సాగుతున్న యుద్ధాలు, కొత్తగా తలెత్తిన దౌత్యపరమైన ఉద్రిక్తతలు, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేసిన వాణిజ్య వివాదం ఈ ఏడాది ప్రధానంగా వార్తల్లో నిలిచాయి. 2025లో ప్రపంచాన్ని పునర్నిర్మించిన ప్రధాన ఘట్టాలు ఏమిటో ఇప్పుడు చూద్దాం:
1. డొనాల్డ్ ట్రంప్ రీఎంట్రీ
నవంబర్ 2024 ఎన్నికల్లో ఘనవిజయం సాధించిన తర్వాత, డొనాల్డ్ ట్రంప్ జనవరి 2025లో అమెరికా 47వ అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆయన రాకతో అమెరికా విదేశాంగ విధానంలో భారీ మార్పులు వచ్చాయి. “అమెరికా ఫస్ట్” నినాదంతో ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయాలు మిత్రదేశాలతో పాటు శత్రుదేశాలను కూడా ఆలోచనలో పడేశాయి.
2. భారత్-పాక్ మధ్య తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు: ‘ఆపరేషన్ సిందూర్’
ఏప్రిల్ 22న జమ్మూ కశ్మీర్లోని పహల్గామ్లో ఉగ్రవాదులు జరిపిన కాల్పుల్లో 26 మంది పర్యాటకులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. దీనికి ప్రతీకారంగా మే 7వ తేదీ తెల్లవారుజామున భారత సాయుధ దళాలు ‘ఆపరేషన్ సిందూర్’ ప్రారంభమయ్యాయి. పాకిస్థాన్, పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్ (PoJK)లోని తొమ్మిది ఉగ్రవాద స్థావరాలపై భారత్ క్షిపణి దాడులు నిర్వహించింది. దీంతో ఇరుదేశాల మధ్య సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు పతాక స్థాయికి చేరాయి.
3. ముగింపు లేని రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం
రష్యా-ఉక్రెయిన్ మధ్య ఘర్షణ 2025లో కూడా కొనసాగింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ మధ్యవర్తిత్వంతో శాంతి ఒప్పందం కోసం ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ, పూర్తి స్థాయిలో శాంతి నెలకొనలేదు. ఈ యుద్ధం కారణంగా ప్రపంచ ఇంధన ధరలు, భద్రతా సమీకరణలు అస్థిరంగా మారాయి.
4. ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం, కాల్పుల విరమణ
పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు తీవ్రస్థాయికి చేరుకున్నాయి. ఇరాన్ అణు కేంద్రాలపై ఇజ్రాయెల్ దాడులు చేయగా.. ఇరాన్ కూడా క్షిపణులతో బదులిచ్చింది. అయితే 12 రోజుల భీకర పోరాటం తర్వాత డొనాల్డ్ ట్రంప్ జోక్యంతో ఇరుదేశాల మధ్య కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కుదిరింది. అమెరికా నేరుగా ఇరాన్లోని కొన్ని అణు కేంద్రాలపై దాడులు చేయడం ఈ ఏడాది కీలక మలుపు.
5. అమెరికా-చైనా వాణిజ్య యుద్ధం
సాంకేతికత, వాణిజ్యంపై ఆధిపత్యం కోసం అమెరికా-చైనా మధ్య పోటీ మరింత ముదిరింది. చైనా దిగుమతులపై అమెరికా భారీగా సుంకాలు విధించగా.. చైనా కూడా అదే స్థాయిలో బదులిచ్చింది. దీనివల్ల గ్లోబల్ సప్లై చైన్ దెబ్బతిని చాలా వస్తువుల ధరలు పెరిగాయి.
6. దక్షిణాసియాలో ప్రజా నిరసనలు
2025లో పలు దేశాలు దక్షిణ అంతర్గత అస్థిరతను ఎదుర్కొన్నాయి:
నేపాల్: అవినీతికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన భారీ నిరసనల కారణంగా కేపీ ఓలి ప్రభుత్వం కుప్పకూలింది.
పాకిస్తాన్: జైల్లో ఉన్న మాజీ ప్రధాని ఇమ్రాన్ ఖాన్ ఆరోగ్యంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు జరిగాయి.
బంగ్లాదేశ్: అక్కడ జరిగిన కాల్పుల ఘటనల నేపథ్యంలో తీవ్ర అశాంతి.
7. ఆర్థిక అస్థిరత, వలసల నియంత్రణ
అమెరికాలో అక్రమ వలసదారులపై ట్రంప్ ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టింది. స్వచ్ఛందంగా దేశం విడిచి వెళ్లే వారికి నగదు ప్రోత్సాహకాలు ప్రకటించడం అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశమైంది. అలాగే డాలర్ పెరుగుదల రూపాయి విలువ రికార్డు స్థాయిలో పడిపోయింది. 2025 ముగుస్తున్న తరుణంలో ప్రపంచం ఒక కీలకమైన మలుపులో ఉంది. అపరిష్కృత యుద్ధాలు, మారుతున్న ఆర్థిక విధానాలు, కొత్త దౌత్య పొత్తుల మధ్య 2026 ఏ విధంగా ఉండబోతుందోనన్న ఆసక్తి.